به سند معتبر منقول است كه شخصي « 1 » از حضرت امام رضا عليه السّلام پرسيد كه : يا بن رسول اللّه ! مردم روايت مىكنند كه رسول خدا صلّى اللّه عليه وآله وسلم فرمود : بدرستى كه خدا خلق كرد آدم را بر صورت أو . فرمود كه : خدا بكشد ايشان را ، أول حديث را انداخته‌اند ، بدرستى كه حضرت رسول خدا صلّى اللّه عليه وآله وسلم گذشت به دو شخصي كه به يكديگر دشنام مىدادند ، پس شنيد كه يكى با ديگرى مىگويد : خدا قبيح گرداند روى تو را وروى هر كه را به تو مىماند ، پس حضرت رسول خدا صلّى اللّه عليه وآله وسلم فرمود كه : اى بندهء خدا ! مگو اين را به برادرت ، بدرستى كه حق تعالى آدم را بر صورت أو آفريده است « 2 » . ومثل اين حديث از حضرت أمير المؤمنين عليه السّلام منقول است « 3 » . مؤلف گويد كه : بنا بر اين دو حديث ، ضمير صورت راجع به آن شخصي خواهد بود كه دشنام داده مىشد ؛ وبعضي گفته‌اند كه : راجع به خدا است . ومراد از صورت ، صفت است ، يعنى أو را مظهر صفات كماليهء خود گردانيده است ، يا مراد همان صورت ظاهر باشد ، واضافه از براي تشريف باشد ، يعنى صورتي كه پسنديده وبرگزيده بود از براي أو ؛ وبعضي گفته‌اند كه ضمير راجع است به آدم ، يعنى صورتي كه مناسب ولايق اين بود ، يا آنكه در أول حال أو را بر صورتي خلق كرد كه در آخر مردم أو را مشاهده مىكردند ، نه مثل ديگران كه به تدريج بزرگ مىشوند وتغيير در صورت وأحوال ايشان بهم مىرسد « 4 » . ومؤيد بعضي از اين وجوه در حديث معتبر منقول است كه از امام محمد باقر عليه السّلام پرسيدند از معنى اين حديث ، فرمود كه : اين صورت محدثهء آفريده شده است كه خدا برگزيده بود واختيار كرده بود بر ساير صورتهاى مختلفه ، پس آن را به خود نسبت داد

--> ( 1 ) . در مصدر نام اين شخص « حسين بن خالد » ذكر شده است . ( 2 ) . توحيد شيخ صدوق 153 ؛ احتجاج 2 / 385 ؛ عيون أخبار الرضا 1 / 119 . ( 3 ) . توحيد شيخ صدوق 152 . ( 4 ) . بحار الأنوار 4 / 14 .